Eduki publikatzailea

Parke naturalari buruzko argitalpen ugari daude. Liburu, liburuxka, poster eta produktu digital batzuei esker, bisita antolatu, segurtasunez mugitu, zerbitzuez gozatu eta, batez ere, naturagunearen ondare natural eta kultural aberatsa ezagut daiteke, aldiro egiten diren ikerlanen bitartez.

 

 

 

 

 

 

Aurrebista
1 nondik 44
Aurrebista
1 nondik 1
Aurrebista
1 nondik 1
Aurrebista
1 nondik 1
Aurrebista
1 nondik 24
Aurrebista
1 nondik 30
Aurrebista
1 nondik 27
Aurrebista
1 nondik 27
Aurrebista
1 nondik 24
Aurrebista
1 nondik 48
Aurrebista
1 nondik 34
Aurrebista
1 nondik 64

Arabako Foru Aldundiaren eskumena da Arabako lurraldeko naturagune babestuak kudeatzea, hain zuzen ere, Ingurumen eta Hirigintza Saileko Natura Ondarearen Zerbitzuaren bidez. Zerbitzu horrek organo kudeatzailearena egiten du eta ondoko eginkizunak dauzka:

 

  • a) Urtero-urtero, aurrekontua eta kudeaketa programa prestatzea.
  • b) Zerbitzu berekietatik datozen funtsak eta kanpotik jasotzen direnbaliabideak administratzea.
  • c) Naturagune babestuen esparruan, Natura Baliabideak Antolatzeko Planak halako eremuak babesteko ezarritako arauak edo, ahal badagokio, naturagune izendatzeko arauan ezarritakoak betetzen direla jagotea eta horren ildoko txostenak egin eta baimen egokiak ematea.
  • d) Apirilaren 15eko 1/2014 LEGEGINTZAKO DEKRETUAK xedatzen duen zigor eskumena egikaritzea. Parke naturaletan, berezko organo aholkulari eta laguntzailea da, Patronatua deiturikoa, parke naturalaren organo kudeatzaileari atxikitakoa.

Patronatuaren eginkizunak ondokoak dira:

 

  • a) Naturagune babestuaren alde egokitzat jotzen dituen kudeaketak sustatzea eta egitea.
  • b) Naturagunean ezarritako arauak betetzen direla jagotea.
  • c) Erabilera eta kudeaketa zuzentzeko planen proiektuak eta horien berrikuspenak onartzea.
  • d) Urteko kudeaketa programak onartzea.
  • e) Aurrekontua eta inbertsio eta jarduketen urteko programa onartzea.
  • f) Zuzendari-kontserbatzaileak prestatutako urteko jardueren eta emaitzen oroitza txostenak onartzea eta disfuntzioak zuzendu edo kudeaketa hobetzeko neurriak proposatzea.
  • g) Parke naturalaren eragin sozioekonomiko eremuetan gauzatu behar diren konpentsazio proiektuen berri ematea.
  • h) Parke naturalak kontserbatu, hobetu eta ezagutzera emateko eta eremuko ekonomia eta gizartea garatzeko neurri egokiak proposatzea.
  • i) Parke natrualaren balioak ikertu, zabaldu eta gozatzeko jarduketak proposatu eta sustatzea. Patronatuaren osaera parke natural izendatzeko dekretuan garatzen da.

 

Agiriak:

 

Aurrebista
1 nondik 53

Parke naturalaren araudiak ezartzen duenez, baimena eskatu behar da erabilera publikoko jarduera batzuk edo abeltzaintza, nekazaritza, ehiza, basogintza edo zientzia-ikerkuntzari lotutako jarduera batzuk egin ahal izateko.  Era berean, obra, erreforma eta abar araututa daude.

 

Hona hemen ohikoenak diren baimenak eskatzeko eskuragarri dauden inprimakiak. Eskaria egiteko, dagokion inprimakia bete eta Arabako Foru Aldundiko Egoitza elektronikoan atxiki beharko da, esteka honetan

 

Dena dela, zalantzarik izanez gero, harremanetan jar zaitezkete Natura Ondarearen Zerbitzuarekin naturaleza@araba.eus posta elektronikoa erabiliz edo 945181818 telefonora deituz.

 

  • Arabako Lurralde Historikoko parke naturalen barruko nabe, etxebizitza, txabola, aterpetxe, etxola eta abarretan obra, erreforma eta eraikuntza lanak egiteko baimenak.

  • Inprimakia

  • Baimenen eskaera hainbat jarduera egin ahal izateko Arabako Lurralde Historikoko parke naturalen barruan (Gorbeian, Izkin, Aizkorrin eta Valderejon), hala nola espeleologia, argazkigintza,...

  • Inprimakia

  • Solicitud de permisos para el estudio y seguimiento de la fauna y flora silvestre del Territorio Histórico de Álava.

  • Inprimakia

Aurrebista
1 nondik 3
geologia izki

Geologia

Jatorrian, Izki urpean zegoen. Orain dela 40 eta 100 milioi urteen arteko aldian, sakonera txikiko itsaso batek estaltzen zuen eremua. Badakigu itsasoa zegoena kuskubiko, koral alga eta uretako beste animalia batzuen fosilak aurkitu ohi direlako Izkiko parke naturaleko arroketan. Ornodun handi batzuen aztarna fosilak ere idoro dira, esaterako, dinosauroen arrautzenak. Geroago, indar geologikoek itsas hondoan pilatutako metakinak tolestu eta altxarazi zituzten. Gertaera horietan guztietan sorturiko hareharri eta kareharriak, milioika urtetan higatu ondotik, mendi malkartsuz osaturiko haran zabal bilakatu ziren, hau da, gaur egun ikus dezakegun paisaia eratu zuten. Izkin, interes geologikoa duten lekuetan –Errotaren arroila, Birgarabarrengo aintzira−, Atauri eta Maeztuko asfalto naturalen meatokiak aipatu behar ditugu.

KANPEZUKO MENDIEN ALDAPA ERLIEBEA

Kanpezuko mendiak egiturazko aldapa erliebeen adibide bikainak dira: Muela eta Peña del Santo. Geologiaren ikuspegitik, gainaldeko arroka gogorrak Paleozenoko kareharriak dira. Kareharriak Goi Kretazeoko tuparrien gainean dautzanez, bi unitate horien higadura diferentzialak aldapa erliebea sortu eta egungo itxura eman dio paisaiari. Egitura sinklinal zabal-zabala da, ardatza iparraldera zerbait okerturik daukala; beraz, geruzen okerdura nahikoa apala da ipar-mendebalderantz eta ipar-ekialderantz. Iparraldeko noranzkoa daukan faila batek eragiten dio tolesaren ardatzari; hori dela eta, alpeak bereizi eta bi erliebe lokabe sorrarazten ditu.

Aipaturiko egiturak jarraipena dauka iparralderantz, Soila mendian. Azken horretan, Eozenoko metakin hareatsuak ageri dira.

Argibide gehiago

Cuevas artificiales

MAEZTUKO ASFALTOAK

Euskal Autonomia Erkidegoko asfalto edo betun metaketarik handiena da. Hura ustiatzen hasi zirenean, Espainiako lehen asfalto lantegia sortu zen, 1857. urtean.

EAEko beste diapiro batzuetan gertatzen den moduan, diapiroko metakin ahokatzaileek asfaltoa izan ohi dute. Asfaltoa arrokaren poro eta hausturetan barruratu ohi da, askotan, diapiroaren beraren igoera halozinetikoari lotutako deformazioaren eraginez. Arroka guztiz belztuta ageri da, asfalto usain bereizgarria dario eta eskua zikintzen du. Gehienetan, asfalto metaketek ez dakarte interes ekonomikorik, baina Maeztuko diapiroak, aldiz, Campaniar aldiko kalkareniten bolumen izugarria busti zuen eta baliabide horren ustiapen garrantzitsua izan da 1856tik gaurdaino.

Asfaltoa nolanahi hedatuta dago diapiroaren ertzetan, gehienbat, hegoaldeko eta ekialdeko ertzetan bakarrik metaturik ageri baita. Aitzitik, iparraldeko eta mendebaldeko mugetan ez da asfalto metaketarik, nahiz eta metakinak porotsuak eta asfaltoa xurgatzeko modukoak izan.

Ustiapena 1857. urtean hasi zen aire zabalean, Korres aldean, gaur egun bertan behera utzita dagoen San Ildefontso meatokian. Geroago, meatoki gehiago zabaldu ziren, besteak beste, egun ere jarduera daukan Peña del Fraile mendian dagoena. Hango ustiapena lurpean hasi zen, meazuloak eginda eta zutoinetan bermaturik, baina, azken urteotan, aire zabalean ustiatzen da. Meatokitik ateratzen den material gordinak % 9-15eko asfaltoa dauka eta zolatzeko orriak eta lauzak egiteko erabiltzen da.

Argibide gehiago

Asfalto de Maeztu

Informazio gehiago

Ruta cercana

Paisaia, flora eta fauna

Ikusi gehiago
Ruta cercana

Herriak eta kultura

Ikusi gehiago
Barranco de Korres

Paisaia, flora eta fauna

Izkiko parke naturalaren elementu bereizgarrienak basoak dira. Zuhaizti trinkoak Izki ibaiak eta horren ibaiadarrek eratutako lautada hareatsu zabalean hazten dira. Lurzoru motak eta horien egiturak direla eta, landare eraketak ere askotarikoak dira, baina, guztietan, ameztiak ditugu nagusi. Izkiko parke naturalean, Europar Batasunaren intereseko 30 habitat aurkitu dira eta horietako 10 lehentasunezkoak dira, hau da, galzorian dauden habitatak dira Europar Batasunaren eremuan. Habitat aniztasun horretan, flora eta fauna espezie interesgarri ugari bizi dira.

Florako espezieen artean, Olandinako urmaelean hazten den igebelar zurien populazioa nabarmendu behar dugu, hura bakarra baita Euskal Autonomia Erkidegoan eta handiena Iberiar penintsulan. Faunari dagokionez, Izkin bizi diren ornogabeen espezieetan, intsektu saproxilikoak (egur hila edo usteltzen ari dena jaten dutenak), burruntziak eta sorgin-orratzak azpimarratu behar ditugu. 12 anfibio talde daude Izkin eta haietatik hiru Euskal Autonomia Erkidegoko espezie mehatxatuen katalogoan ageri dira: baso igel jauzkaria, apo lasterkaria eta hegoaldeko apo pintatua. Ugaztunei dagokienez, saguzarrak eta bi mustelido espezie erdi-urtar aipatu behar ditugu: bisoi europarra eta igaraba.

Hegaztiei gagozkiela, berriz, okil ertaina nabarmendu behar dugu, kontuan hartzeko moduko populazioa baitauka hemen, estatuko populazioak aintzat hartuta. Beste alde batetik, Izkiko parke naturala interes bereziko eremua da sai zuriarentzat eta sai arrearentzat.

Okil ertaina

Oso animalia espezie gutxi ditugu okilak bezain berezkoak eta jatorrak basoetan. Izkin, okilen familiako sei hegazti bizi dira: lepitzulia, okil beltza, okil berdea eta beste hiru okil: handia, txikia eta ertaina. Azkena dugu garrantzizkoena, basoko hegazti bitxi eta ezezagunetakoa dugulako, oso txikia eta iheskorra delako. Parke naturaleko langileek okil ertainaren erroldak egiten dituzte aldiro eta baso kudeaketako planek basoan bizi diren espezie horren eta beste espezie batzuen beharrizan ekologikoak aintzat hartzen dituzte.

Okil ertaina

Olandinako aintzira

Olandinako aintzira Birgarabarren eta Apilaiz artean dago. Hezegune zoragarri horren inguruan, haltzak eta haritzak hazten dira eta flora urtar garrantzitsua bizi da −igebelar zuria dugu aipagarriena−. Bestalde, urlehortar baliotsu batzuen habitata da, hala nola baso igel jauzkariarena. Orain dela gutxi, URA agentziak 4,7 kilometroko ibilbidea prestatu du leku berezi hori ezagutzera emateko.

Argibide gehiago

Laguna de Olandina
Laguna de Olandina
Laguna de Olandina

Muela

Durruma Kanpezutik iparraldera, Izkiko parke naturalaren hegoaldeko mugatik hurbil, karezko mendigune ikaragarri bat ageri da: 1.056 metro garai den Muela mendia. Mendi horren hegoaldeko mazelako labar malkartsuetan, sai arreen kolonia bat bizi da. Inguru horretan, sai zuriak eta belatz handiak ere ikus daitezke. Harrapari harkaiztarrak bertan hazten direnez, labarretara igotzeak arazo larriak ekar diezazkieke hegazti horiei, beraien burua mehatxaturik antzemanez gero, ez baitute erruten. Horregatik, ezin da gailurrera joan urtarrilaren 1etik abuztuaren 15era.

La muela
La muela
La muela
La muela

Korresko amildegia

Izki ibaiaren mendeetako higalanaren ondorioz, haitzarte ederra sortu da Soila eta Muela mendien artean, Korrestik Bujandara doan bidean. Harkaitz bertikalez gain, zuhaitz eta zuhaixka ugari aurki ditzakegu eremu txiki horretan, haran meharrak kolore eta ehundura ugari dituela.

Korresko amildegia

Izkiko hariztia

Izkiko parke naturalaren balio garrantzitsuenetako bat bertako basoena da. Ameztia nagusi da parke naturalean. Dena dela, Izki inguruan, ‘almez’ deitzen diote. Espezi hori gainerako haritzetatik bereizten da hostoak nabarmen lobulatuak direlako eta, azpialdean, bilotsuak direlako. Ameztiak 3.500 hektareako azaleran hedatzen da eta, hortaz, ameztirik onenetarikoa da Europan.

Robledal de Izki
Robledal de Izki

Informazio gehiago

Ruta cercana

Herriak eta kultura

Ikusi gehiago
Ruta cercana

Geologia

Ikusi gehiago

Bisitarientzako zentroak

info covid19 izki

Arabako parke naturaletako bisitarientzako zentroek ekainaren 2an zabalduko dituzte ateak, eta posta elektroniko bidez, telefono bidez edo bertaratuta jaso ahal izango da informazioa, honako ordutegi honetan:

  • Asteartetik igandera, 10:00etatik 14:30era eta 16:00etatik 19:00etara

 

Covid-19 gaixotasuna dela-eta osasun neurriak hartu behar direnez gero, hauek dira zentroak erabiltzek baldintzak:

  • Bisitariei banan-banan egingo zaie harrera eta, txanda iritsi bitartean, kanpoan itxaron beharko dute.
  • Eraikinean sartzeko derrigorrezkoa da maskara erabiltzea.

 

Bisitariek aukera izango dute ibilbide gidatuak egiteko; horien eskaintza jardueren agendan egongo da ikusgai.

 

Aparkalekuak

Aparkalekuak irekita egongo dira eta herriguneetatik kanpo daudenak erabiltzea gomendatzen da, herritar zaurgarrienak kutsatzea eragozteko. Hauek dira aparkaleku horiek:

 

Herrietako jendea ez kutsatzeko, ahalegina egin beharko da herrien barruan ez aparkatzeko eta herrien inguruan dauden aparkalekuak erabiltzeko, betiere plaza kopurua errespetatuz.

 

Gehiegizko ibilgailu pilaketak  egonez gero, aparkalekurako sarbidea mugatu edo itxi ahal izango da.

 

Atsedenlekuak

Atsedenlekuak irekita egongo dira eta arau hauek bete beharko dira:

  • Kolunpio erabilera ekaniaren 22tik aurrera baimenduta egongo da. Pertsona bat/ 4 m2
  • Derrigorrezkoa da mahaien artean gizarte urruntzea izatea eta 30 pertsona baino gehiagoko talderik ez osatzea.
  • Mahaiak eta eserlekuak erabiliz gero, komenigarria da erabili aurretik eta ondoren desinfektatzea, etxetik ekarritako xaboia edo desinfektatzailea erabiliz. Komenigarria da, halaber, erabiltzaileek mahai zapia eta mahai tresna berrerabilgarriak ekartzea.
  • Ez dago baimenduta tresnak iturrietan edo ibaietan garbitzea.
  • Erabiltzaileek beren zaborra etxera eraman beharko dute.
  • Txakurrak lotuta egon behar dira denbora guztian.

 

 

 

Mendi Ibialdiak

Mendi ibilaldiak egin daitezke parke naturaleko ibilbideetan, gehienez ere 30 pertsonako taldeetan, eta COVID-19 gaixotasuna ez zabaltzeko eta ez kutsatzeko ezarritako neurriak bete beharko dira. Komenigarria da beti eskura izatea maskara bat eta gel desinfektatzailea. Mendiko bizikletan ere ibil daiteke, eta hobe da horretarako prestatutako pistak eta bideak (seinaleztatuta daude) erabiltzea. Parke naturaletan ezin da bizikletan 30 km/h baino abiadura azkarragoan ibili eta oinezkoek dute lehentasuna, ez txirrindulariek.

 

 

BETE ARAUAK. DENON ARTEAN GELDI DEZAKEGU

 

 

Esteka interesgarriak

Informazio kartela

COVID-19 informazio orokorra. Arabako Foru Aldundia.
COVID-19 berriari buruzko gardentasuna. Eusko Jaurlaritza.